Het Boekenbal: Dakloze topvoetballers en hun Homeless 'homies'

15 december 2015 | Erwin Meeks | Boekenbal

Met de feestdagen voor de deur is het extra fijn als je er warmpjes bijzit. Erg vanzelfsprekend is dat echter niet; zelfs niet in het ‘welvarende’ Nederland. De Jumbo doet tegenwoordig meer voor minderbedeelden dan onze eigen regering. Waar de Nederlandse overheid zich blind staart op het met open armen ontvangen van vluchtelingen uit verre oorden, daar staan ouderen, (chronisch) zieken en werklozen figuurlijk gezien massaal in de kou. Uiteraard moeten vluchtelingen ook op een menselijke manier worden opgevangen, maar er zou evenveel aandacht moeten zijn voor problematiek die haar oorsprong dichter bij huis heeft. Er zijn namelijk nog genoeg Nederlanders die onder de armoedegrens leven en afhankelijk zijn van de Voedselbank of Het Leger des Heils. De Jumbo maakt geen onderscheid tussen al deze kwetsbare groepen en laat haar klanten op vrijwillige basis meebetalen aan een sfeervol kerstdiner, voor zowel vluchtelingen als autochtone ouderen en minderbedeelden.

Niet meer schuilen onder een afdak van excuses

Wie echter letterlijk nog steeds in de kou staan, zijn de daklozen. Door al die andere pechvogels, schrijnende gevallen en kansarmen waar de kranten tegenwoordig vol mee staan, komen deze vergeten en verzwegen zwervers op de laatste plaats. Zowel de media als de doorsnee Nederlander is zich er vaak niet van bewust hoeveel mensen geen dak boven hun hoofd hebben. Daklozen hebben dat soms ook aan zichzelf te wijten, maar toch gaat het politiek-correcte excuus ‘In Nederland hoeft niemand op straat te slapen’ lang niet altijd op. Vraag dat maar aan Mariëlle van Bussel: de schrijfster die onder 'voetballezers' bekendheid geniet vanwege haar verhalen voor Hard Gras. Zij schreef namelijk tevens het beklijvende boek Zwervende spitsen: Van dakloze tot topvoetballer, waarin niet alleen een voetbalgedachte maar zeker ook een kerstgedachte schuilgaat.

De lezer maakt in dit boek van Van Bussel kennis met daklozen en thuislozen die vanaf de lente van 2008 deelnemen aan een straatvoetbalcompetitie. De hoofdpersonen Ruben, Kenneth, Nur, Dino, Ramon en Adnan hebben ieder een heel verschillend (uitgesproken) karakter en bijbehorend tragisch levensverhaal. Als namelijk alles in hun leven van een leien dakje was gegaan, dan waren ze ironisch genoeg waarschijnlijk niet dakloos geweest. Ondanks hun zeer diverse persoonlijkheden en achtergronden hebben ze toch een gemeenschappelijk doel. Via de straatvoetbalcompetitie willen ze deelname afdwingen aan de World Homeless Cup in Melbourne, Australië. Dit WK-voetbal voor daklozen moet hen niet alleen een onvergetelijk voetbalavontuur opleveren, maar wellicht ook de kans op een beter leven.

Een zwervend bestaan: van het kastje naar de muur

Een eenvoudige weg naar nieuw toekomstperspectief via het WK in Melbourne wordt het echter niet. Voor een dakloze is het nu eenmaal niet zo vanzelfsprekend om de discipline op te brengen voor een vast trainingsschema, teamverplichtingen en al die andere zaken die bij een reguliere voetbalcompetitie komen kijken. De hoofdpersonen in het boek zijn soms wispelturiger dan het selectiebeleid van Danny Blind, hebben psychische problemen en hebben een haat-liefdeverhouding met bepaalde instanties. De meestal goedbedoelde hulp van deze instanties levert ze vaak geen dak boven het hoofd op, maar wel alvast een muur. Dit betreft echter slechts een bureaucratische muur, waar ze pijnlijk vaak tegenaan lopen.

De schrijfster heeft al deze onderwerpen verwerkt tot een heel persoonlijke verslag van ieders problematiek, terwijl ook het bredere perspectief niet achterwege blijft. Voetbal vormt in het boek namelijk de verbindende factor. Het zorgt voor verbinding tussen de daklozen onderling, en tegelijkertijd ook voor verbinding tussen hen en de maatschappij. Uit dit gedachtegoed is ook ooit de stichting Meer dan Voetbal ontstaan, die via het voetbal iets terug wil geven aan de maatschappij. Dat ook het boek van Van Bussel verder kijkt dan het voetbalspelletje alleen, vormt de kracht en de pracht van deze roman. Het gaat een keertje niet over Lionel Messi die door de voetbalanalytici ook wel een ‘zwervende spits’ wordt genoemd. Nee, het gaat over spitsen die letterlijk zwerven door de straten en figuurlijk door het leven.

Een lang houdbare kerstgedachte

Hoewel het boek is gepubliceerd in 2009, en alle aangrijpende belevenissen door Van Bussel al zijn opgetekend in de lente en zomer van 2008, is de boodschap van het boek nog steeds actueel. Het leven is voor een deel van de Nederlanders nog altijd erg gecompliceerd en het ‘simpele’ voetbalspelletje kan daarin een uitweg vormen. Als je wil weten hoe het verder afliep met Ruben, Kenneth, Ramon en hun homeless ‘homies’, dan kun je het boek maar beter zelf lezen. In elk geval mag duidelijk zijn dat hun ontwikkeling tot ‘topvoetballer’ relatief is en niet te letterlijk moet worden genomen. Een voetbaltoernooi in Australië vormt nu eenmaal niet de kant-en-klare oplossing voor de daklozen-problematiek, al weet je natuurlijk nooit hoe het balletje rolt. Ja, er is veel om over na te denken als je het weekend voor Kerstmis in de rij bij de Jumbo staat. Alvast fijne feestdagen!

In april 2015 vond in Rotterdam de selectiedag plaats voor de volgende World Homeless Cup.
Bekijk de reportage:

Erwin Meeks

Erwin Meeks is de eigenaar van VoetLicht Media en werkt daarnaast als (voetbal-)schrijver en eindredacteur. Namens VoetbalTube bespreekt hij tweewekelijks nieuwe of opmerkelijke boeken over of uit de voetbalwereld. De beelden op VoetbalTube zeggen vaak meer dan duizend woorden, maar voetbalboeken kijken op hun beurt weer verder dan het beeld.

FacebookTwitterGoogle+

Bekijk ook..

Reageer